Cũ hơn  nhưng tốt hơn

Một số giấy vở gần đây hơn thì kém thọ hơn nhiều. Từ cuối thế kỉ 19 đến giữa thế kỉ 20, đa số sách vở in trên giấy có hàm lượng acid cao: kết quả là bây giờ chúng đang vỡ ra thành bụi.

Nhiều thư viện đang bỏ trống trong bộ sưu tập của họ, khi mà những quyển sách cũ hơn và mới hơn tỏ ra bền hơn. Những chương trình khả acid quy môn đã được thực hiện hoặc đang triển khai tại đa số các thư viện quốc gia lớn.

(Ảnh: Phanie Agency/Rex Features)

Dữ liệu được lưu trong bao lâu?

Không thể nói chắc những thiết bị lưu trữ kĩ thuật số sẽ giữ thông tin của chúng an toàn trong bao lâu, vì chúng không bền như giấy vở. Nhưng các thí nghiệm có thể cung cấp ý tưởng chúng có thể tồn tại bao lâu nếu như bị bỏ hoang phế.

Những nghiên cứu độc lập đã không được thực hiện, nhưng một nhà sản xuất loại thiết bị lưu trữ flash bán dẫn dùng trong máy hát audio số này cho biết không thể tin tưởng nó giữ được dữ liệu mà không mất mát trong hơn một thập kỉ.

Các đĩa CD ghi lại được có thể tồn tại chừng phân nửa thời gian nếu không được ghi chính xác, hay sử dụng đĩa chất lượng thấp. Nhưng các nhà khoa học bảo tồn tại Viện Bảo tồn Canada phát biểu rằng một đĩa vàng lớp chế tạo bằng chất nhuộm phthalocyanine có thể tin cậy tới cả thế kỉ.

(Ảnh: David Lee/Rex Features)

Những ổ đĩa cứng không bật lên kể từ thập niên 1980 thường có thể hoạt động trở lại mà không vấn đề gì, theo phát biểu của các nhà bảo tồn máy tính. Những ổ cứng phức tạp hơn hiện nay có khỏe như thế không thì chưa rõ. Nhưng ổ cứng 340 megabyte này, đã lao vào mặt đất ở Texas hồi năm 2003 sau vụ tai nạn tàu con thoi Columbia bị nổ trong khi quay về khí quyển, chứng tỏ với các chuyên gia rằng chúng có thể là những mẫu chịu được gian khổ.

Bằng cách trích các đĩa từ lấy từ ổ đĩa trên và gắn nó lên một đĩa mới, dữ liệu đã được phục hồi, từ một thí nghiệm trên dòng khí xenon trong môi trường không trọng lượng.

Một bài báo về dữ liệu trên đã được công bố vào năm 2008.

(Ảnh: NASA)

Đây có phải là đĩa lưu trữ không?

Những chiếc đĩa mềm khác nhau này - 8-inch, 5¼-inch, and 3½-inch – minh họa cho sự thay đổi định dạng lưu trữ có thể là một vấn đề như thế nào khi cố gắng phục hồi dữ liệu cũ. Nếu bạn tìm thấy ba cái đĩa này trên gác mái nhà mình, thì làm thế nào bạn có thể truy xuất dữ liệu trên chúng?

(Ảnh: George Chernilevsky)

Những trò chơi lỗi thời

Trong khi các thư viện quốc gia lâu nay vẫn giữ các phiên bản của mỗi quyển sách hoặc những bản in lại định kì đã xuất bản, thì các trò chơi máy tính và phần mềm không được lưu trữ cẩn thận như thế mặc dù chúng cũng mang đặc trưng văn hóa của mình.

Những bộ sưu tập tố nhất có xu hướng thuộc về những nhà sưu tập tư nhân, nhưng dữ liệu bên trong các hộp chứa trò chơi kiểu như những trò đã lỗi thời này sau hàng thập kỉ trên giá kệ và phần cứng đang trở nên ngày một khó duy trì hơn.

Những dự án tìm cách lưu giữ những trò chơi máy tính hoặc phần mềm đã quá hạn bằng cách sử dụng những đối thủ có thể chơi bất kì trò chơi nào từ lịch sử có lẽ là cách duy nhất để giữ cho chúng còn sống.

(Ảnh: Altarbo/Wikimedia Commons)

Đĩa Rosetta

”Không có tiêu chuẩn kĩ thuật số nào có thể có giá trị trong một thời gian rất dài, trong viễn cảnh chúng ta thả rơi quả bóng”, phát biểu của Alexander Rose, lãnh đạo The Long Now Foundation, một tổ chức có trụ sở ở California chuyên nghĩ tới tương lai dài hạn.

Lo lắng trước tính không xác thực của đa số thiết bị lưu trữ dữ liệu gần đây của chúng ta, tổ chức của Rose đã phát triển một định dạng mà họ nghĩ có tồn tại trong một thiên niên kỉ hoặc lâu hơn nữa.

Những cái đĩa nickel khắc chữ bắt đầu ở kích cỡ bình thường và nhanh chóng thu nhỏ xuống vi mô, khiến nó vẫn rõ ràng đối với những ai có thể tìm thấy nó hàng thế kỉ sau này, vì cái đĩa chứa nhiều hơn cái mắt người có thể trông thấy. Chữ hiển vi có thể đọc ở độ phóng đại 1000 lần – trong tầm với của công nghệ thấu kính thế kỉ 17, Rose nói – và chứa tương đương 30.000 trang văn bản hoặc hình ảnh. Học viện trên hiện đang khảo sát cách chế tạo một phiên bản số sử dụng một dạng mã vạch.

Cái đĩa đầu tiên, chế tạo bằng những người sáng tạo ra nói gọi là 02008, lưu giữ các mô tả và chữ viết của 1000 ngôn ngữ.

(Ảnh: Binks/Lincoln Smith/Flickr)

Dấu vân của nhân loại, trên giấy in

Nó có thể còn được sáng tạo ra vì nghệ thuật, chứ không phải tham khảo, nhưng dữ liệu in 119 tập này của chuỗi ADN cấu tạo nên con người có khả năng sẽ tồn tại lâu hơn bất kì thiết bị lưu trữ số nào đang sử dụng bởi các nhà nghiên cứu làm việc với bộ gen người ngày nay. Nó chứa 3 tỉ kí tự.

Do Kerr Noble thiết kế, Thư viện Bộ Gen Người đang trưng bày trong Bộ Sưu tập Wellcome ở London.

(Ảnh: John Jobby/Adam Nieman)

Viết nên lịch sử

Những câu khắc đá này ở thành phố Ephesus thuộc Hi Lạp cổ đại – miền tây Thổ Nhĩ Kì ngày nay – đã tồn tại kể từ trước thế kỉ 1 trước Công nguyên. Là một thành phố hiện đại đã rơi vào quên lãng trong hàng thế kỉ, những chữ khắc đá trên bia và công trình xây dựng có khả năng vẫn là vật mang thông tin lâu bền nhất mà chúng ta để lại phía sau lịch sử của mình.

(Ảnh: R. H. Productions/Robert Harding/Rex Features)

 Theo New Scientist