Logo Thư Viện Vật Lý
Banner Thư Viện Vật Lý

Các hành tinh cỡ Trái đất vừa đủ thích hợp cho sự sống
Người đăng: Trần Nghiêm   
08/09/2009

Việc khám phá ra các siêu Trái đất ngoài hệ mặt trời – các hành tinh đất đá nặng bằng chừng 5 đến 10 lần Trái đất – đã làm tăng thêm niềm hi vọng rằng một số hành tinh có khả năng thích hợp cho sự sống. Có lẽ đó là một niềm hi vọng hão huyền, vì dường như Trái đất có kích cỡ vừa đủ để duy trì sự sống.

Sự sống có thể tồn tại trên Trái đất một phần nhờ khí hậu tương đối ổn định của nó và từ trường của nó, cái làm lệch hướng bức xạ vũ trụ có khả năng phá hủy các phân tử hữu cơ đồng thời gây ra hiện tượng cực quang khiến nhiều người sửng sốt (xem hình).

 

Cực quang, nhìn từ Alaska, có thể là một dấu hiệu cho thấy một hành tinh có khả năng thích hợp cho sự sống (Ảnh: Joshua Strang, United States Air Force / Wikimedia Commons)

Sự ổn định lâu dài của khí hậu Trái đất phụ thuộc vào phương thức lớp vỏ của hành tinh bị phá vỡ thành các mảng, chúng liên tục trượt lên nhau trong một quá trình gọi là kiến tạo mảng. Cacbon được lọc ra khỏi bầu khí quyển bởi các phản ứng hóa học tự nhiên bị chôn vùi và hồi phục trở lại bên trong Trái đất do sự kiến tạo mảng, một phần của chu trình ổn định hóa hàm lượng cacbon đi-ôxit khí quyển.

Nay, theo Vlada Stamenkovic ở Trung tâm Vũ trụ Đức ở Berlin, dường như các thế giới đất đá phải có kích cỡ của Trái đất mới có cả sự kiến tạo mảng và từ trường. Đội nghiên cứu của ông sẽ báo cáo công trình đó tại Hội nghị Khoa học Hành tinh của châu Âu tổ chức ở Potsdam, Đức, vào hôm 15 tháng 9 tới.

Nhiệt từ nhân Trái đất tạo ra các dòng đối lưu cần thiết cho hoạt động kiến tạo mảng. Những dòng đối lưu ấy sinh ra lực xé rách lớp vỏ, tạo ra các mảng bội và di chuyển những mảng đó đi khắp nơi.

Đội của Stamenkovic nhận thấy áp suất và độ nhớt bên trong một siêu Trái đất sẽ quá cao nên một lớp cách điện, ứ đọng sẽ hình thành bên ngoài nhân, làm yếu các dòng đối lưu cần thiết để chi phối sự kiến tạo mảng, do đó làm cho quá trình ấy không có khả năng. Một nghiên cứu hồi năm 2007 đã kết luận các siêu Trái đất nghiêng về hoạt động kiến tạo mảng không giải thích được cho sự tăng độ nhớt tạo ra lớp ứ đọng.

Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy sự truyền nhiệt chậm ra khỏi nhân trong các siêu Trái đất sẽ cản trở sự lưu thông đủ nhanh của lớp nhân tan chảy của chúng, cướp mất từ trường của chúng.

Các hành tinh khoảng 0,5 đến 2,5 lần khối lượng Trái đất rất có khả năng thích hợp cho sự kiến tạo mảng. Vấn đề là sự dợn sóng để phát sinh từ trường, chúng nghiêng về các hành tinh cỡ Trái đất. “Trái đất có hình cầu”, Stamenkovic nói.

Nhưng nhà sinh vật học vũ trụ David Grinspoon thuộc Bảo tàng Tự nhiên và Khoa học Denver ở Colorado chỉ ra rằng Kim tinh dường như đã hồi phục lớp vỏ của nó trong những đợt phun trào núi lửa, bất chấp sự thiếu vắng của hoạt động kiến tạo mảng. Trong khi hoạt động này chẳng làm ổn định khí hậu của Kim tinh, ông nói, thì khả năng những dạng khác của sự hồi phục lớp vỏ trên các siêu Trái đất có thể làm như thế không nên bị loại trừ. “Có thể có những siêu Trái đất có sự sống thông minh trên đó lại kết luận chẳng thể có sự sống nào trên những hành tinh yếu đuối như hành tinh của chúng ta”, Grinspoon nói.

(theo NewScientist)

Cập nhật ( 08/09/2009 )
 
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm


ABC Trắc Nghiệm Vật Lý
Cầu vồng   |   Đăng nhập Đăng nhậpnew
Đang online (252)