Logo Thư Viện Vật Lý
Banner Thư Viện Vật Lý

Đề thi cao đẳng 2009 - Một đề bài có thể gây tranh cãi
Người đăng: Việt Khôi   
17/07/2009

I. Câu số 5 mã số 139 đề thi cao đẳng 2009:

Một con lắc lò xo có độ cứng 50N/m dao động điều hòa theo phương ngang. Cứ sau 0.05s thì vật nặng của con lắc lại cách vị trí cân bằng một khoảng như cũ. Lấy . Khối lượng con lắc bằng:

a) 50g    b) 250g    c) 100g  d) 25g

II. Đề bài có thể giải như sau

Gọi P, Q là hai vị trí của vật nặng mà đề bài nhắc đến. Nghĩa là cứ sau  thì con lắc lại ở vị trí P hoặc Q (xem hình 1). Vật nặng đi từ P sang Q mất 0.05 s, đi từ Q đến vị trí biên và quay lại Q mất 0.05 s, từ Q đến P mất 0.05 s, từ P đến biên và quay lại P mất 0.05 s và cứ thế tiếp tục chu kỳ mới. Như vậy ta thấy chu kỳ của con lắc là

                                     

Hình  1

 

Ta có công thức:

                                        

 trong đó  là độ cứng;  - tần số góc; - là khối lượng con lắc cần tìm. Từ đây suy ra:

                                           .

Đề bài cho , đem thế các số liệu vào công thức ta tìm được:

        

Kết quả: đáp án a) đúng

III. Tuy nhiên ta chưa biện luận hết nghiệm

2 cách sau đây cũng thỏa yêu cầu đề bài nhưng lại ra kết quả khác.

Cách 1: Trong trường hợp P, Q là hai vị trí biên của dao động (xem hình 2) thì vật nặng từ P đến Q mất , tQ đến P mất 0.05 s, và tiếp tục chu kỳ mới. Cho nên

                                         

khối lượng của con lắc trong trường hợp này sẽ là

         

hình 2

Kết quả: không có đáp án nào đúng

Cách 2: Tương tự như vậy, nếu xét điểm cân bằng O thì đầu tiên vật nặng đi từ O đến biên và quay lại O mất một thời gian là . Sau đó nó tiếp tục đi từ điểm cân bằng ra đến biên khác và quay lại O sau thời gian 0.05 s và cứ thế tiếp tục chu kỳ mới. Trong trường hợp này thì chu kỳ , tương tự như trên ta không có đáp án thỏa mãn.

IV. Kết luận:

 - Với đề bài ra như trên thì thí sinh có thể bị lúng túng, vì vậy ta nên hạn chế điều kiện đề bài là “không phải vị trí biên, không phải vị trí cân bằng”. Hoặc sửa lại câu chữ cho hợp logic hơn như sau:

Một con lắc lò xo có độ cứng 50N/m dao động điều hòa theo phương ngang. Cứ sau 0.05s thì vật nặng của con lắc lại cách vị trí cân bằng một khoảng như cũ. Lấy . Khối lượng con lắc có thể bằng các giá trị nào sau đây:

a) 50g    b) 250g    c) 100g  d) 25g

Như vậy, bằng cách thêm từ “có thể” như trên, câu này trở thành một câu khó, học sinh cần biết đến 3 cách giải để cho ra lựa chọn đúng.

- Nếu dạng đề là đề trắc nghiệm nhiều chọn lựa (multi-choice – Có thể chọn nhiều đáp án đúng trong một câu trắc nghiệm) và có thêm đáp án e) 12,5g thì đây là đề hay. Học sinh trung bình sẽ trả lời một trong hai đáp án a) hoặc e), còn học sinh khá giỏi sẽ trả lời được cả hai đáp án a) và e). Tuy nhiên, dạng đề này chưa được phổ biến trong thi cử ở nước ta.

- Có thể sử dụng làm đề tự luận tương đối khó cho học sinh (sinh viên) bằng cách thêm câu hỏi: Tìm khoảng cách từ điểm đang xét đến điểm cân bằng.

Lỗi câu trắc nghiệm có nhiều đáp án đúng và lỗi câu trắc nghiệm không chọn được đáp án đúng do câu chữ có phần không rõ ràng là lỗi hay gặp nhất trong soạn thảo một câu trắc nghiệm.

Thông qua phân tích bài này, chúng ta thấy được việc ra đề trắc nghiệm thật khó khăn chứ không đơn giản như nhiều người từng nghĩ. Bản thân người ra đề phải lường trước mọi khả năng có thể xảy ra, phải trực tiếp giải đề, chú ý đến từng câu từng từ trong đề. Có thề nói là “sai một li đi một dặm”.

Chú thích của thuvienvatly.com: Xem thêm bài của thầy Chu Văn Biên về cùng đề tài trên đăng tại trên thuvienvatly.com: http://thuvienvatly.com/home/content/view/2327/177/

Việt Khôi - www.thuvienvatly.com

Cập nhật ( 17/07/2009 )
 
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm


ABC Trắc Nghiệm Vật Lý
Cầu vồng   |   Đăng nhập Đăng nhậpnew
Đang online (40)