Logo Thư Viện Vật Lý
Banner Thư Viện Vật Lý

Mặt trời thay áo 'từ tính' như thế nào?
Người đăng: ho thi yen   
07/07/2007

Có thể bạn nằm trong số nhiều người chưa hề nghe nói hiện tượng "mặt trời đổi áo từ tính theo chu kì 11 năm”. Nghĩa là cứ sau 11 năm, mặt trời lại cởi bỏ chiếc áo cũ và khoác lên mình một áo "từ tính" mới, có hướng từ trường ngược với hướng ban đầu.

 

      Việc thay đổi vị trí các cực từ mang tính chu kì này bắt nguồn từ đâu?

Việc tìm kiếm lời giải cho câu hỏi trên hiện thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà khoa học trên thế giới. Xét trên bình diện khoa học, bất kỳ sự thay đổi vị trí các cực từ nào - hay nói khác đi là sự đổi chiều của từ trường - cũng sẽ ảnh hưởng tới sự định hướng của các yếu tố mang từ tính bên trong và cả bên ngoài hệ thuộc phạm vi mà nó ảnh hưởng.

Sự thay đổi vị trí các cực từ của mặt trời theo chu kì 11 năm hiện được cho là bắt nguồn từ những sự thay đổi nội tại bên trong hệ mặt trời (sự thay đổi này thường được đánh giá thông qua các quan trắc về những biến đổi của các đốm sáng bên trong mặt trời), do các cơn bão phân cực gây ra. Các cơn bão này đã dần lột bỏ chiếc áo “từ tính” cũ bao bọc lấy mặt trời và thay vào đó là chiếc áo mới - với vị trí các cực đã được thay đổi. Hậu quả sau mỗi lần cơn bão gây ra là hàng tỷ tấn vật chất phụt ra từ mặt trời và bay vào không gian. Trên thực tế, bầu khí quyển của mặt trời được sắp xếp theo dạng các vân - chứa các hạt được tích điện dương và âm. Khi vân của các hạt mang điện này bị bão cuốn đi, ngay lập tức các hạt - được tích điện ngược dấu - sẽ chiếm giữ các vị trí mới này. Và việc tích điện các hạt này sẽ hình thành lên việc định hướng từ trường. Đây cũng chính là lý do vì sao từ trường của mặt trời thường đổi chiều sau chu kì 11 năm hoạt động.

Sự thay đổi được quan trắc diễn ra gần đây nhất là vào năm 1999. Như vậy có thể vào năm 2010, mặt trời của chúng ta sẽ tiếp tục thay đổi chiếc áo “từ tính” của mình. Các nhà vật lý cho rằng chu kỳ thay áo “từ tính” của mặt trời thường kéo dài 11 năm, bởi vì đó chính là khoảng thời gian cần thiết để vật chất bay từ quỹ đạo của mặt trời tới các cực của nó.

Thật may mắn, tất cả các sự thay đổi diễn ra trong hệ mặt trời - sự thay đổi vị trí giữa các cực từ - hầu như không làm ảnh hưởng gì nhiều đến cuộc sống và hệ sinh thái trên trái đất. Tuy nhiên các cơn bão xích đạo xảy ra có thể làm hư hại đến hệ thống vệ tinh cũng như các thiết bị điện… Trên thực tế, các hành tinh được bao bọc bởi các hạt tích điện và vì vậy chúng ngăn chặn được các tia vũ trụ có hại chiếu tới hệ mặt trời.

Mặc dù các cơn bão từ thường gây ra những ảnh hưởng không có lợi đến cuộc sống và hệ sinh thái trên trái đất, việc ứng dụng các nguồn từ trường một cách hữu hiệu hiện đem lại những lợi ích vô cùng to lớn cho nhân loại, trong mọi lĩnh vực của khoa học và đời sống. Ở đây, chúng ta khó có thể liệt kê hết tất cả những lợi ích mà việc ứng dụng từ trường đem lại. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể điểm qua những thành tựu từ việc ứng dụng nó trong lĩnh vực công nghiệp: các thiết bị ghi và lưu trữ thông tin trong máy tính, thiết bị truyền thông, hệ thống kiểm tra tự động (máy đếm từ, thẻ từ), máy biến thế, thiết bị làm lạnh từ, máy từ phá thủy lôi… Đặc biệt gần đây, nhờ việc áp dụng triệt để các thành tựu khoa học trong lĩnh vực điện - từ trường, trong y học đã bắt đầu sử dụng khá phổ biến các thiết bị điện từ - cộng hưởng từ - để điều trị cho bệnh nhân. Thay vì phải tiến hành các ca mổ phức tạp và nguy hiểm, việc tìm chính xác vị trí ổ bệnh bên trong não bộ và nội tạng của bệnh nhân nhờ kỹ thuật chụp cộng hưởng từ - MRI (Magnetic Resonance Imaging) - được hai nhà vật lý Paul C. Lauterbur (người Mỹ) và Peter Mansfield (người Anh) phát minh ra gần đây - đã giúp cho y học tiến thêm những bước xa hơn.

 

(Theo VnExpress)

Cập nhật ( 11/07/2007 )
 
Downlaod video thí nghiệm

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm


ABC Trắc Nghiệm Vật Lý
Cầu vồng   |   Đăng nhập Đăng nhậpnew
Đang online (225)